1. Stanisław Grygiel Podstawy antropologiczne małżeństwa – i nie tylko…
2. Leszek Bosek Zasada ochrony życia ludzkiego
3. Sylwia Sadowska Problematyka podmiotowości prawnej dziecka poczętego.
4. Sylvie de Kermadec Opieka paliatywna w perinatologii jako alternatywa dla eugenicznej aborcji
5. Jerzy Szyran OFMConv Moralne aspekty badania nasienia
6. Agnieszka Więcławek, ks. Andrzej Cieślik Bioetyczna ocena aktualnych kierunków terapeutycznych wykorzystujących komórki macierzyste
7. Kongregacja Nauki Wiary Instrukcja Dignitas personae dotycząca niektórych problemów bioetycznych
8. ks. Paweł Landwójtowicz Poradnictwo małżeńskie wobec następstw rozłąki z przyczyn ekonomicznych
9. Pomoc dla niepłodnych małżeństw
10. Komunikat Centrum Służby Rodzinie – prof. W. Fijałkowski
11. Informacja o Fundacji Instytut Leczenia Niepłodności Małżeńskiej

Stanisław Grygiel

Zniknięcie „wielkiego pytania”: „Skąd pochodzę i dokąd idę?” (la magna quaestio świętego Augustyna [1]), czyni ludzi niezdolnymi do tworzenia wielkich przymierzy osobowych, takich, jakimi są przyjaźnie, małżeństwa i rodziny. Dlaczego? Dlatego, że brak tego pytania wywołuje chaos we wszystkich innych pytaniach, które ludzie sobie zadają i na które odpowiadają sobie sami. W tym chaosie – który dzisiaj jest bardzo naukowy – ginie wolność człowieka, ustępując miejsca kłócącym się ze sobą zachciankom. Zapomnienie o Początku i Końcu, ku którym skierowuje się „wielkie pytanie”, odbiera człowiekowi zdolność widzenia rzeczy ziemskich według jasno określonej miary i tym samym do myślenia o nich w sposób godny człowieka zachwyconego przez rzeczywistość znajdującą się ponad nim. Jego poznanie pogrąża się w ciemności. Sprowadzone do operacji kalkulującego rozumu, wydaje człowieka na łup politykom i naukowcom, którzy, ulegając pokusie budowania nowego świata, starają się przekształcić kamienie w chleb i traktują wszystko - również i człowieka - jako materię, z której można, jak zakładają, uczynić wszystko, co się podoba. Kalkulujący rozum, niczym nie oświecony i szukający uzasadnienia dla siebie w sobie samym, usprawiedliwia nadużycia popełniane przez tego rodzaju polityków i naukowców. On nawet nie podejrzewa, że w ludziach wydarzają się prawda i dobro, zanim oni zaczną myśleć o sobie i siebie kochać. Ludzie, poddani przez rozum oświecony przez samego siebie prestidigitatorskim sztuczkom polityki i nauki, gonią za tym, co jest przyjemne i użyteczne i co wyniesione do rangi zasad życia; nie widzą, że zbliżają się do „przepaści”. [2] Za pozory dobrego życia, za życie w tzw. dobro-bycie, płacą własną godnością.

Leszek Bosek

Zasada ochrony życia ludzkiego należy do tych zasad prawa, które są aprobowane powszechnie bez względu na granice kulturowe, etyczne i prawne. Znajduje ona wyraz w licznych aktach prawa międzynarodowego i niemal wszystkich współczesnych konstytucjach. Zasada ta została wyrażona także w art. 38. Konstytucji RP, zgodnie z którym: „Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia.”

W swoim opracowaniu chciałbym skupić się na dogmatycznej wykładni art. 38. Konstytucji RP. Wydaje się bowiem, że w dyskusjach publicznych, a i debacie naukowej, zaobserwować można istotny deficyt precyzyjnej, logicznej i systemowej analizy konsekwencji obowiązywania zasady ochrony życia ludzkiego. W debacie publicznej dominują hałaśliwe, powierzchowne, motywowane politycznie oceny, które nie pozostają z reguły w jakimkolwiek związku z rozstrzygnięciami normatywnymi. Również w dyskusji naukowej o zakresie zastosowania konstytucyjnej gwarancji życia ludzkiego zaobserwować można dominację argumentów językowych i celowościowych, które w prawie konstytucyjnym i praktyce konstytucyjnej do najważniejszych nie należą.

Z uwagi na ograniczone ramy opracowania, koncentrować się będę na problemie dyskusyjnym, czyli ochrony życia ludzkiego w fazie prenatalnej. Problem ten rodzi bowiem najwięcej kontrowersji i emocji.

Sylwia Sadowska

Regulacje prawne obowiązujące w Wielkiej Brytanii odmawiają dziecku poczętemu statusu podmiotu prawa, ale nie eliminują wątpliwości etycznych związanych z poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie o początek i wartość życia ludzkiego. Zgodnie z prawem brytyjskim, człowiek posiada zdolność prawną od momentu urodzenia i nie może być wcześniej traktowany jako podmiot prawa. Taka intencja prawodawcy przejawia się zarówno w orzeczeniach sądowych rozstrzyganych w ramach common law, jak i w ustawach statute law.

Sylvie de Kermadec

Otrzymanie informacji o tym, że dziecko jest obciążone śmiertelnym schorzeniem to niesłychanie bolesna sytuacja dla pary oczekującej dziecka. Cierpienie i rozpacz są ogromne. Musimy przyznać, że w tej sytuacji ginekolog wykazuje się często niewystarczającą wiedzą lub brakiem chęci, by pomóc pacjentom odnaleźć się wobec tej strasznej wiadomości i poświęcić czas na refleksję w celu podjęcia najwłaściwszej decyzji. Częściej mamy do czynienia z sytuacją, w której lekarz położnik daje zszokowanym rodzicom radę, którą uważa za najlepszą – by jak najszybciej poddać się aborcji.

Jerzy Szyran OFMConv

Organizowane kilka razy w roku przez Międzynarodową Fundację Katolickich Ginekologów i Położników MaterCare International warsztaty dla małżeństw długo oczekujących potomstwa pokazują, że problemy płodności niosą ze sobą wiele wątpliwości natury etycznej i moralnej. Małżonkowie starający się o dziecko są narażeni na nieetyczne zachowania lekarzy, którzy zmuszają ich do podejmowania decyzji niezgodnych z katolickimi zasadami moralnymi. Do takich działań należą przede wszystkim zapłodnienie in vitro, sztuczna inseminacja czy sposób pobierania materiału badawczego do analiz laboratoryjnych. Prawdziwy problem zaczyna się, gdy badaniu poddaje się mężczyznę. Samo badanie nie stanowi większego problemu moralnego; wątpliwości budzi sposób pobrania materiału do analizy. W większości bowiem klinik i szpitali zajmujących się leczeniem niepłodności pobranie ejakulatu do analizy laboratoryjnej dokonuje się na drodze masturbacji, która budzi u wielu ludzi poważne wątpliwości etyczne oraz sprzeciwia się nauczaniu Kościoła katolickiego.

Agnieszka Więcławek, ks. Andrzej Cieślik

Wprowadzenie

Dopełnieniem współczesnej transplantologii budzącym wielkie nadzieje, a z drugiej strony wysoce problematycznym bioetycznym zagadnieniem, są komórki macierzyste. Z punktu widzenia nauki Kościoła Katolickiego możliwości zastosowania tych komórek są ściśle wytyczone. Aby jednak zrozumieć granice wyznaczone przez Kościół, wpierw należy zapoznać się z biologicznym charakterem analizowanych komórek.

Zgodnie z definicją, komórka macierzysta charakteryzuje się zdolnością do samoodnawiania jak i różnicowania w komórki potomne. Zdolności te są uzupełnione niezbędną cechą pozwalającą na ich wykorzystanie w medycynie – zdolnością wytwarzania dużej liczy komórek potomnych. Jednakże wśród tych komórek istnieje znaczna heterogenność pod względem właściwości różnicowania w inne linie komórkowe. I tak, największe zdolności do różnicowania wykazuje zapłodniona komórka jajowa (zygota), która nazywana jest totipotencjalną komórką macierzystą, daje ona bowiem początek wszystkim komórkom, które tworzą embrion, jak i komórkom tworzącym łożysko. Komórki w fazie blastocysty nazywane są komórkami pluripotencjalnymi, tracą one zdolność wytwarzania komórek tkanki łożyska, pozostają im jednak możliwości tworzenia komórek zarodka. Komórki pluripotencjalne dają początek komórkom macierzystym multipotencjalnym wykazującym możliwość wytwarzania jednego z trzech listków zarodkowych. Są to komórki macierzyste ektodermalne, mezodermalne i endodermalne. W obrębie tych komórek macierzystych z upływem czasu wyodrębnia się pula komórek wykazujących specyficzność tkankową, dla przykładu komórki macierzyste układu krwiotwórczego, komórki macierzyste naskórka, tkanki nerwowej, określane mianem komórek unipotencjalnych [1].

Kongregacja Nauki Wiary, 12 grudnia 2008 r.

WPROWADZENIE

1. Każdej istocie ludzkiej, od poczęcia aż po naturalną śmierć, należy się godność osoby. Ta podstawowa zasada, wyrażająca wielkie „tak” dla ludzkiego życia, powinna znaleźć się w centrum refleksji etycznej nad badaniami naukowymi w dziedzinie biomedycyny, które w dzisiejszym świecie nabierają coraz większego znaczenia. Urząd Nauczycielski Kościoła już wielokrotnie się wypowiadał, aby wyjaśnić i znaleźć rozwiązania dla związanych z tym problemów moralnych. Szczególne znaczenie w tym zakresie ma Instrukcja Donum vitae [1]. Po dwudziestu latach od jej ogłoszenia okazało się jednak stosowne dokonanie aktualizacji tego dokumentu.

ks. Paweł Landwójtowicz

Od zarania dziejów wszelkie zmiany kulturowo-społeczne odbijały się na małżeństwie i rodzinie, wymagając od tych instytucji podjęcia zachowań adaptacyjnych. Umożliwiało to odnajdywanie optymalnych metod służących rozwojowi i dojrzałości poszczególnych członków wspólnoty rodzinnej, jak i jej jako całości. Okupione to było zazwyczaj dużym wysiłkiem ekonomicznym i emocjonalnym, różnymi kryzysami osobistymi i wspólnotowymi. Jednak więzi małżeńsko-rodzinne stanowiły i nadal stanowią tak wielką siłę integrującą i motywującą, że można w nich odnajdywać swoistą gwarancję, fundament dla przezwyciężania pojawiających się trudności życiowych. Ta życiodajna siła jest realną nadzieją, poręką dla podejmowania wszelkich działań ochraniających i wspierających małżeństwo i rodzinę, także w rozumieniu poradniano-terapeutycznym.

Ogłoszenie

W styczniu 2009 r. mija rok działalności warszawskiego Duszpasterstwa Niepłodnych Małżeństw. Jest to nowa inicjatywa w Kościele powstała, by pomóc osobom mającym problemy z poczęciem dziecka. Takich małżeństw – według oficjalnych szacunków – jest w Polsce ok. 20 %. Część z nich stanowią małżeństwa katolickie, niedecydujące się na techniki wspomaganego rozrodu. Nasza droga nie jest łatwa: po przejściu całej diagnostyki niepłodności i często nieskutecznym leczeniu stajemy przed pytaniem: „Co dalej?” Lekarze proponują inseminację i in vitro, my – z przyczyn etycznych – nie możemy się na to zgodzić. Pozostaje bolesna pustka, którą trudno wypełnić i ciągle powracające pytania: „Dlaczego” i „Co mamy robić, Boże”?

I właśnie z uwagi na konieczność duchowego wsparcia małżonków pragnących realizować swoje powołanie zgodnie z Bożym planem, wraz z ks. Tomaszem Nowaczkiem – proboszczem parafii Matki Bożej z Lourdes na warszawskiej Pradze – powołaliśmy do życia Duszpasterstwo Niepłodnych Małżeństw.

Centrum inicjatywy stanowią Msze św. w intencji małżeństw mających problem z poczęciem dziecka sprawowane w każdą drugą niedzielę miesiąca o godzinie 15.00 w kościele pod wezwaniem Matki Bożej z Lourdes w Warszawie oraz – dla chętnych – spotkania po Mszy św. Gościmy na nich osoby będące autorytetem moralnym w dziedzinie etyki, osoby z doświadczeniem adopcyjnym, a także sami dzielimy się doświadczeniami w zakresie leczenia i przeżywania swojej bezdzietności.

W pierwszym roku funkcjonowania zorganizowano: uroczysty Akt Zawierzenia Matce Bożej z Lourdes, pielgrzymkę do grobu bł. Stanisława Papczyńskiego, wykład bioetyczny ks. Piotra Kieniewicza dotyczący zagadnień niepłodności i in vitro, spotkanie z dyrektorem warszawskiego Katolickiego Ośrodka Adopcyjnego – panią Zofią Dłutek, cykl „Rekolekcji w codzienności”, spotkanie z ks. Michałem Kozakiem – organizatorem rekolekcji dla niepłodnych małżeństw „Abraham i Sara” organizowanych w Sulejówku, liczne dyskusje i wymianę doświadczeń dotyczących etycznych metod badań i leczenia.

Głównym zadaniem, jakie stawia sobie Duszpasterstwo, jest rozeznawanie przez poszczególne małżeństwa swojej własnej drogi. I nie chodzi tutaj przede wszystkim o adopcję, ale nauczenie się oczekiwania na dziecko biologiczne, leczenie lub nawet decyzję o życiu we dwoje.

Inne cele – to pomoc w wyborze lekarza, dzielenie się doświadczeniem z badań i leczenia, rady jak przetrwać ten trudny czas – od strony psychologicznej.

To wreszcie zawierane znajomości i przyjaźnie, spotkania towarzyskie i wspólne wycieczki – bo przecież nasze życie nie skupia się tylko na jednym problemie. Musimy normalnie funkcjonować mimo niepłodności, zwyczajnie pracować i pełnić rozmaite funkcje.

Serdecznie zapraszamy małżeństwa mające problem z poczęciem dziecka na Msze święte i spotkania.

Więcej informacji na portalu: www.adonai.pl

Można do nas pisać na adres e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Katarzyna i Tomasz Jarosz

Fundacja Instytut Leczenia Niepłodności Małżeńskiej im Jana Pawła II

ul. Leśna 37 20-423 Lublin

email: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Włączając się w nurt budowania i kształtowania cywilizacji miłości, chcąc podejmować dziedzictwo nauczania Sługi Bożego Jana Pawła II, w Lublinie zainicjowano powstanie Fundacji Instytutu Leczenia Niepłodności Małżeńskiej im. Jana Pawła II.

Odpowiadając na znaki czasu, wyzwania, jakie stoją przed rodziną i zagrożenia, jakie niesie rozwój biotechnologii, chcemy pomagać małżeństwom, dla których pragnienie posiadania dziecka krzyżuje się z niemożnością przekazania życia. Pragniemy pomagać również małżeństwom fizycznie płodnym, które jednak z różnych powodów nie rodzą dzieci. Przede wszystkim zaś nie chcemy, aby sztuczna inseminacja czy metoda in vitro oraz sprzeciw Kościoła wobec nich, były jedynie tym, co mogą usłyszeć cierpiące małżeństwa. Pamiętamy, że Stwórca daje możliwość poznawania przyczyn i leczenia zaburzeń płodności, zatem jeśli niepłodność jest chorobą czy objawem choroby, nie należy proponować małżeństwom sztucznej reprodukcji w „fabrykach dzieci”, jakimi są kliniki „in vitro” i zootechnicznych metod hodowlanych (jak na przykład sztuczna inseminacja), ponieważ te metody nie są leczeniem, lecz ominięciem problemu i dostarczeniem potomstwa dla pary niepłodnej w sposób niegodny człowieka.

Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają (Łk 5,31) i dla nich powstaje Instytut – miejsce diagnostyki, leczenia; jak również dla lekarzy oraz innych pracowników lecznictwa – jako miejsce kształcenia w NaProTechnology, a także dalszych badań nad przyczynami i sposobami leczenia niepłodności.

Fundacja Instytut Leczenia Niepłodności Małżeńskiej im. Jan Pawła II została założona aktem notarialnym w maju 2008 roku. W tym samym miesiącu współorganizowała na Białorusi konferencję pt. „Ginekologia i położnictwo a Nauka Kościoła Katolickiego” z udziałem wykładowców z Polski, dla ok. 40 białoruskich lekarzy: ginekologów i innych. Na przełomie listopada i grudnia 2008 r. z inicjatywy Fundacji w Lublinie odbył się pierwszy w Polsce kurs NaProTechnology i Modelu Creighton’a, przeprowadzony przez Janinę Filipczuk z Toronto oraz współpracujących z nią wykładowców z Kanady, USA i z Wielkiej Brytanii. Uczestniczyło w nim 6 lekarzy i 20 instruktorów z całej Polski. Całe szkolenie będzie składało się jeszcze z trzech etapów, łącznie obejmujących 13 miesięcy, zakończonych egzaminem praktycznym i teoretycznym.

lekarz spec. gin. poł. Maciej Barczentewicz

Prezes Zarządu Fundacji