Tekst nawiązuje do dyskusji poddającej w wątpliwość ponadczasowość pojmowania małżeństwa i rodziny jako instytucji naturalnej oraz przywołującej, dla podparcia tej tezy, eksperymentalne formy seksualnej samorealizacji człowieka i jego socjalizacji poza naturalnym małżeństwem i tradycyjną rodziną. Pogłębiona analiza ideologicznych podstaw przywołanych eksperymentów, ich niefunkcjonalności i nietrwałości, jest w stanie w nader łatwy sposób rozprawić się z wszelkimi usiłowaniami sprowadzenia małżeństwa i rodziny do tworu kultury, zmiennej w swej istocie i zależnej od ludzkiej świadomości, a zwłaszcza „ducha czasu”. Naturalne małżeństwo i oparta na nim rodzina, odpowiadające rozumnej naturze człowieka, służą bezkonkurencyjnie samorealizacji i funkcjonalności społeczności ludzkich. Kultura, dla zachowania swego „ludzkiego” i osobowego wymiaru, nie może się przeciwstawić naturze; musi pozostać z nią w zgodzie i przyczyniać się do jej „uczłowieczania”.

The Family – between Nature and Culture.

The present article concerns the discussion that questions the timelessness of regarding the family as a natural institution and supports that stance by reminding us of experimental forms of man’s sexual and social realization outside marriage and traditional family. A deeper analysis of those experiments, however, shows how ill functioning and transitory they are and how absurd it is to see marriage and family as merely cultural creations that change with time and depend on fashion. The natural marriage and the family based on marriage reflect the reasonable character of human nature and serve the functionality of human communities. To preserve its human and personal character, culture has to develop not in opposition to, but in agreement with nature and thus humanize it.

W epoce nowożytnej, począwszy do XVI wieku, z coraz większą częstotliwością pojawiają się ataki na rodzinę. Ich znaczne wpływy i siła oddziaływania wynikają z tego, że posiadają one w większości przypadków charakter systemowy, to znaczy opierają się na szerokich uzasadnieniach, mniej lub bardziej filozoficznych, a także na badaniach historyczno-kulturowych, zwodzących pozorami naukowości, na które powołują się konkretni autorzy.

Pierwsze zakwestionowanie tradycyjnej rodziny narodziło się na gruncie libertynizmu, który doprowadził do pojawienia się tak zwanej „podwójnej moralności”. Jej cechą charakterystyczną jest zróżnicowane ocenianie w dziedzinie płciowości wykroczeń moralnych mężczyzny i kobiety, a tym samym prowadzi do pomniejszenia odpowiedzialności moralnej w dziedzinie relacji rodzinnych. Nie zdołały przełamać tej tendencji romantyczne próby ratowania rodziny na gruncie dowartościowania aspektu emocjonalnego w miłości. Dalsze zakwestionowanie rodziny przyniosły propozycje wyrosłe na gruncie ewolucjonizmu, zwłaszcza w interpretacji nadanej mu przez Engelsa. Zastosowana przez niego perspektywa historycystyczno-ewolucyjna proponuje hipotetyczną przyszłość, w której zniknie rodzina, a jej funkcje zostaną z korzyścią dla społeczeństwa przejęte przez inne agendy.

The Family Brought into Question – Modern Attempts at Reforming the Traditional Family.

The family has been constantly and increasingly attacked since the XVI century. The impact of those attacks is due to their deluding the public with the seemingly scientific character resulting from philosophical and historical research they involved. The traditional family was first questioned by libertinism, which introduced the so called “double morality” Its main characteristic is regarding the same transgressions against the norms of sexual behavior differently for men and women, which inevitably results in the decrease of moral responsibility in family relations. The romantic attempts at saving the family on the basis of the importance of the emotional aspect of love were futile. Evolutionism was another step in the same direction. Note its interpretation by Engels, who suggested the future in which the family has disappeared to be successfully replaced by other institutions.

KEY WORDS: family, love, libertinism, evolutionism, socialism, Marxism.

Idealny obraz rodziny, prezentowany np. w ramach edukacji szkolnej czy w nauce Kościoła Rzymsko-Katolickiego, nie do końca znajduje odzwierciedlenie w polskiej rzeczywistości społecznej. Rodzina cechuje się dużą dynamiką i wymyka się jednoznacznym definicjom, jasno określającym jej granice i funkcje. Wzrost liczby samotnych rodziców w stosunku do liczby małżeństw z dziećmi uznawany jest za jedną z największych przemian strukturalnych rodziny w Polsce. Zaobserwowano również pozytywne zjawiska, np. tolerancję i akceptację dla rosnącego egalitaryzmu w ramach rodziny, podobnie jak większe zrozumienie dla różnic istniejących między pokoleniami. Społeczna dyferencjacja oznacza odebranie religii monopolu na wyjaśnianie świata, zaspokajanie potrzeby sensu oraz na pełnienie funkcji integracyjnej wobec wszystkich subsystemów społecznych i społeczeństwa jako całości. W kontekście postępującej liberalizacji społeczeństwa polskiego oraz indywidualizacji norm religijnych i moralnych, następuje zwrot w kierunku znacznie mniej restrykcyjnej orientacji. Zaszły znaczące zmiany w zakresie wzrastającej liberalizacji zachowań seksualnych obu płci. Zaspakajanie fundamentalnych ludzkich potrzeb, w tym potrzeby prokreacji, odbywa się w ramach, i jest warunkowane poprzez warunki socjo-ekonomiczne oraz przez system wartości reprezentowany przez daną jednostkę.

Marriage, Family and Parenthood in Modern Polish Society – Traditional values vs Modernity.

The ideal picture of family usually offered by school education or the teaching of the Church is not always reflected in real life. Modern family is very dynamic and falls outside clear-cut definitions that would unambiguously specify its functions and boundaries. Increase in the number of single parents is among the greatest structural changes in the Polish family pattern. Some positive phenomena have also been noted: tolerance, approval for increasing egalitarian tendencies within the family and more understanding for the differences between generations. Religion no longer has the monopoly on explaining the world, satisfying the need for sense and on functioning as a factor integrating all social subsystems into one. The growing liberalization and individualization of religious and moral norms is followed by less restrictive orientations, sexual and other. Fulfilling the fundamental human needs, need for procreation included, is done within and conditioned by the socio-economical situation as well as within and by the system of value professed by an individual.

KEY WORDS: family structure, procreation, sexual behavior/sexual habits.

W artykule zaprezentowane zostały rozważania na temat możliwości uznania za podmiot konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia dziecka poczętego. Na wstępie omówiona została pozycja prawa do ochrony zdrowia na tle praw i wolności konstytucyjnych. W Konstytucji RP z 1997 r. prawo do ochrony zdrowia zostało zaliczone do grupy wolności i praw socjalnych. Taki sposób klasyfikacji prawa do ochrony zdrowia (art. 68 Konstytucji) wywiera bardzo silny wpływ na zakres roszczeń, które można formułować w oparciu o to prawo. Jednak sam sposób redakcji art. 68 pozwala również na nieco inną klasyfikację wspomnianego prawa, tzn. na zaliczenie go do grupy praw i wolności osobistych. Za takim sposobem klasyfikacji prawa do ochrony zdrowia przemawia także jego silny związek z ochroną godności ludzkiej oraz z prawem do ochrony życia. Kolejna wątpliwość, która stała się przedmiotem analizy w artykule, to możliwość objęcia gwarancjami tworzonymi przez prawo do ochrony zdrowia dziecka poczętego. Nie budzi wątpliwości objęcie tym prawem dzieci, które się urodziły. Uznanie dziecka poczętego za podmiot prawa do ochrony zdrowia nastręcza jednak pewne problemy. Są one wynikiem przede wszystkim niemożliwości samodzielnego funkcjonowania poza organizmem matki takiego dziecka. Tymczasem regulacje ustawowe obowiązujące w Polsce pozwalają stwierdzić, iż także zdrowie dziecka poczętego podlega prawnej ochronie. Wskazują na to przede wszystkim regulacje z zakresu odpowiedzialności odszkodowawczej za szkody wyrządzone w okresie prenatalnym oraz penalizacja zachowań wymierzonych przeciw zdrowiu dziecka poczętego.

Nasciturus as the Subject of the Constitutional Right to Health Protection.

A possibility of regarding the conceived child as the subject of rights for the constitutional law that ensures the right to health protection is analyzed, starting from its position within the legal system. In the Constitution from 1997 the right to protection of health was classified among social rights (art.68), which determines the range of claims that can be made. The same article of the Constitution allows another interpretation, in which the right to the protection of health can be classified among personal rights and personal liberties. This reading emphasizes the connection of the protection of health with the protection of human dignity and the protection of human life. Thus the regulations do include the child conceived but not yet born, although there may be some problem with fully recognizing them, as the unborn baby cannot function outside the organism of its mother. Still, the regulations concerning the liability for damages received before birth and the penalization of actions injuring an unborn baby clearly show that the health of that child is under protection.

KEYWORDS: right to health protection, nasciturus, human dignity.

Powyższy artykuł podejmuje – od strony prawnej – problematykę pochówku dzieci poronionych. W pierwszym rzędzie omawia status prawny dzieci nienarodzonych, jak również status prawny ich zwłok. Kwestie te stanowią tło prawne i punkt wyjścia dla wyjaśnienia, jak prawo polskie reguluje zagadnienie uprawnienia rodziców dzieci poronionych do pochowania ich zwłok, jak również do uzyskania karty zgonu. Aktualny stan prawny w sposób jednoznaczny i stanowczy określa zarówno status prawny dzieci nienarodzonych, jak również status prawny ich zwłok – nadając im wymiar podmiotowy. W związku z tym osobowym horyzontem prawnym obowiązujące przepisy prawne przewidują dla rodziców dzieci poronionych uprawnienie do pochowania ich zwłok, jak również do uzyskania związanej z tym karty zgonu. Pojawiające się w praktyce kontrowersje wokół chowania dzieci martwo urodzonych są w dużej mierze pochodną jeszcze nie w pełni ukształtowanej w tej mierze właściwej kultury prawnej, która się dopiero formuje na skutek stopniowej asymilacji stosunkowo nowych standardów dotyczących statusu prawnego dzieci nienarodzonych i ich zwłok.

The Burial of Stillborn Babies – Legal Aspect.

The article discusses the legal aspect of the burial of the children that have been miscarried. First the .legal status of such a child and the legal status of its corpse are discussed. The baby has the status of a person and therefore the parents have the right to bury it and to obtain its death certificate. The controversy that sometimes appears in practice is largely due to the fact that the standards are new and the proper legal culture concerning them is still budding.

KEY WORDS: embryo, fetus, child, death/demise, death certificate.

Sytuacja lekarza komunikującego pacjentce niekorzystne wyniki badań prenatalnych należy do najbardziej odpowiedzialnych i najtrudniejszych jakie lekarz przeprowadza. Dla prawidłowego przebiegu takiej rozmowy korzystne będzie przemyślenie przez lekarza informacji wynikających z analizy psychologicznej sytuacji takiej rozmowy, oraz głębokie przygotowanie duchowe przed rozmową. Psychologiczna analiza sytuacji, czyli informacje dla lekarza, dostarczone przez autorkę, maja źródło zarówno w literaturze z zakresu psychologii zdrowia (w tym zagadnienie funkcjonowania rodzin z dzieckiem głębokim zaburzeniem zdrowia, z choroba lub/i inwalidztwem w sferze somatycznej lub/i umysłowej) oraz we własnej praktyce pomocy psychologicznej. Przytoczona też zostanie krótka wypowiedź księdza katolickiego, O.dr Andrzeja Zająca OFMConv. Rozważania, zawierające informasje z badań, podzielono na dwie części, których tytuły stanowią dwie bardzo ogólne wskazówki: 1. Zrozumieć lęk; 2.Dodać odwagi.

Psychological Analysis of the Situation of the Medical Doctor Informing the Patient about the Unfavorable Results of Prenatal Tests.

Informing the patient about unfavorable results of the prenatal tests is among the most responsible and the most difficult tasks the doctor has to face. It requires a considerable amount of spiritual preparation as well as a deep analysis of the psychological aspects of the conversation before it takes place. The relevant information for the doctor provided in this article comes from the literature on the psychology of health and from the author’s own practice. A short statement on the subject made by a catholic priest Andrzej Zając OFMConv. is added. The article is divided into two parts whose titles summarize their contents. 1. To understand the fear. 2.To give courage.

KEY WORDS: prenatal tests/examinations, abortion, high risk pregnancy, children that require special care.

W artykule przedstawiono kierunki zmian jakie zachodzą we współczesnej medycynie.

Medycyna jest tą dyscypliną naukową i dziedziną ludzkiej działalności w której centrum zainteresowania i oddziaływania jest człowiek. Wskutek wielu zagrożeń i niewłaściwych działań, skierowanych głównie przeciw życiu – aborcja, eutanazja – współczesna medycyna uległa dehumanizacji. Odpowiedzi na pytanie, jak ponownie humanizować medycynę, można szukać zagłębiając się w lekturę Karty Pracowników Służby Zdrowia oraz nauczanie Jana Pawła II. Humanizacja medycyny, nadanie jej bardziej ludzkiego wymiaru, powinna wynikać z humanizmu antropocentrycznego i chrześcijańskiego, które zakładają, że człowiek zajmuje centralne miejsce w dziele stworzenia. Życie człowieka jest darem Boga i owocem miłości małżeńskiej. Jest ono nietykalne i należy mu się bezwzględny oraz bezwarunkowy szacunek. Godność dana jest człowiekowi przez urodzenie i to ona jest kryterium ludzkiej moralności. Pierwszym i podstawowym sprawdzianem stosunku człowieka do człowieka jest troska o dziecko jeszcze przed jego narodzeniem. Pracownicy służby zdrowia, którzy wykonują zawody medyczne, realizują powołanie i pełnią misje wobec chorych i potrzebujących. Pomimo trudności, sprzeciwów różnych środowisk i niepowodzeń wynikających z różnych przyczyn, w swoich postawach są oni aktywni i w sposób właściwy realizują podstawowy cel medycyny jakim jest służba człowiekowi choremu, słabemu i potrzebującemu pomocy. Bioetyka winna wskazywać medycynie zasady moralne, które kształtować będą właściwe ludzkie działania i plany na przyszłość. Prawidłowo przebiegający proces humanizacji medycyny przyczyni się również do kształtowania cywilizacji miłości i kultury życia we współczesnym świecie.

Humanization of Medicine from the Point of View of the Charter for Health Care Workers and the Teaching of John Paul II.

Medicine is a discipline whose subject is the human being. Various wrong actions, especially those that pose a threat at life, like abortion and euthanasia, have dehumanized it. The teaching of John Paul II and the Charter for Health Care Workers are where we should look for the answer to the question how to humanize it again. Humanization of medicine will result from anthropocentric and Christian humanism in which the man is the centre of creation. Human life is the Lord’s gift and the fruit of marital love. It is inviolable and deserves unconditional respect. Dignity, granted to the man before birth, is the criterion of human morality. The first and best test of man’s attitude to another man is how the unborn child is cared for.

Health care workers’ vocation and mission is to tend the ill and the needy, despite all difficulties, objections by various circles, and other obstacles. Bioethics specifies the rules of the moral code which are to guide human actions and goals. Humanization of medicine will also contribute to propagating the civilization of love and the culture of human relations in the modern world.

KEY WORDS: man; life; dignity; threat; humanization.

Odpowiedzialne rodzicielstwo jest postawą istotną dla wszystkich ludzi bez względu na wyznawany światopogląd. Postawa ta, oparta na znajomości i praktycznym stosowaniu metod rozpoznawania płodności, warunkuje zdrowie przyszłych pokoleń, sprzyja udanym więziom małżeńskim, służy profilaktyce zdrowotnej kobiety. Nieodzowne dla realizacji odpowiedzialnego rodzicielstwa, naturalne planowanie rodziny jest również uzasadnione względami moralnymi, w związku z czym stanowi zobowiązanie moralne dla osób wierzących. Zasady moralne w dziedzinie przekazywania życia ludzkiego przedstawione zostały w wielu dokumentach Kościoła. Należy podkreślić, że treści encyklik i zawarte w nich zalecenia normatywne obowiązują wszystkich katolików. Informacja ta powinna mieć szczególnie znaczenie w naszym kraju zamieszkiwanym przez większość osób tego wyznania. Wydaje się jednak, że wielu chrześcijan bądź nie zna tychże zasad, bądź nie poddało ich interioryzacji, bądź odrzuciło je w sferze praktycznej realizacji. Warto to sprawdzić pytając samego siebie, a także osoby z bliższego i dalszego otocznia o znajomość szczególnie dotyczącej tego zagadnienia encykliki Pawła VI Humanae vitae. Z badań przeprowadzonych wśród uczniów III klas licealnych w latach 1992, 2000, 2003 i 2007 wynika, że odpowiedzialne rodzicielstwo ściśle powiązane z zakazem stosowania środków antykoncepcyjnych jest najmniej akceptowanym wskazaniem moralnym.

Normative Protection of Parenthood and Its Rejection by the Young as a Challenge to the NFP Teachers.

Responsible parenthood is fundamental for all people, regardless of their Weltanschauung. This attitude, based on the methods for recognizing fertile days, ensures successful marriages and health of generations to come. t also protects the health of women. The necessary factor – natural family planning – has a moral aspect to it and constitutes a moral obligation to religious people. Moral principles concerning transmitting human life have been presented in many of the documents of the Church. The norms listed in the encyclicals are obligatory to all catholics, which should be of particular impact in our country, where catholic population prevails. Many Christians, however, either do not know or have rejected those principles. One may test that by asking oneself, and other people as well, about the contents of the Paul VI’s encyclical Humanae vitae. The research done on senior high school students in the years 1992, 2000, 2003 and 2007 clearly shows that responsible parenthood combined with prohibiting the use of contraceptives is the least accepted moral principle: In the years 1992, 2000, 2003, and 2007 the numbers of the students accepting the ban on contraceptives were 17%, 3%, 8% and 3% respectively. Therefore the efforts of the NFP teachers should be intensified and their cooperation with other opinion-forming centers and institutions made a factor of vital importance.

KEY WORDS: natural family planning, contraception, moral norms/principles, responsible parenthood, high school students.