Potrzeba ochrony godności każdego poczętego życia jest dla teologów bułgarskich sprawą bardzo ważną. Głoszą oni najwyższą wartość istoty ludzkiej, jako indywidualnej i niepowtarzalnej osoby, suwerennej nawet wobec organizmu matki i dzięki informacji zapisanej w swoim kodzie genetycznym stale wzrastającej ku własnej dojrzałości. Najważniejszym element osoby ludzkiej jest nieśmiertelna dusza, stanowiąca w jedności z ciałem unikalną istotę ludzką, której należy się szacunek. Na pytanie kiedy jajeczko zostaje ożywione duchowym tchnieniem i zaczyna wobec tego być człowiekiem możliwe są dwie odpowiedzi: jedna, że od momentu zapłodnienia, a druga, że od kiedyś potem. Nie ma formalnej deklaracji Kościoła proklamującej jeden a negującej drugi z tych poglądów, lecz większość teologów opowiada się za pierwszą opcją.

Nauczanie Kościoła Katolickiego odnośnie do godności i ochrony każdego ludzkiego życia od momentu poczęcia zasadza się na Biblii, która uznaje je za święte, ponieważ ciało i dusza zostały stworzone jako całość na obraz i podobieństwo Boże (zob.Gen.1.27). Życie ludzkie ma największą wartość, bo pochodzi od Boga i wraca do Boga, który stworzył człowieka oraz cały świat ku Swojej chwale. Według Biblii każda osoba ludzka została powołana do życia, rozwoju, doskonałości oraz wiecznego szczęścia. Kościół Katolicki niezmiennie głosi, że zapłodniony zarodek jest osobą, której praw i godności należy strzec.

Knowledge of the dignity of a child conceived in its mothers womb in the bulgarian theological and moral literature

Bulgarian theological literature is undertaking a lot of different topics and subjects of public discussion. One of them is also dealing with the necessity of defending and protecting human life and dignity of every conceived and yet unborn child.

Coming out of the statement that every being is a constant process of growth and development, the bulgarian theologians came to agree that every human life is an individual and unique person of the greatest value and does not depend on any external influence, neither on the very organism of its own mother. Rather, thanks to the genetic information arranged in the genetic code, is constantly heading on towards its own growth and full maturity.

The most essential and constitutive element making up a whole human person is ones immortal soul which after being one with the body creates an unique human being that deserves to be fully dignified and respected. Through centuries there were known two different theories of animation, namely two different theories answering to the question: when does the animation of the fertilized ovum by a spiritual soul take place ? And consequently from which time on is the embryo to be considered a human being in the strict sense ?

1. Animation deleted,
2. 2.Animation from the very moment of conception.

There is no official pronouncement of the Catholic Church which approves or condemns either theory. But since we deal with the great good of human life, theologians commonly hold the second theory.

The teaching of the Catholic Church on the dignity and protection of every human life from the very moment of conception is based on the Holy Bible in which the human life is holy because the body and soul as a whole were created in the image and likness of God (cf. Gen 1:27).

Thus life is of the greatest value because it comes from God and must turn back to God, who created man and the whole world for His own glory. Every human being is in the Holy Bible called up to life, its growth, perfection and everlastng happiness.

The teaching of the Magisterium of the Catholic Church is from of old unchangeable and approved by the Fathers of the Church. In such a form it remained until now and always treat a living fertilized ovum as a human person, whatever its stage of development, with all the rights of a human being and as untouchable and respectful value of the highest dignity.

W artykule podjęto próbę przyjrzenia się obszarowi działalności, w którym istnieje możliwość rezygnacji z życia obarczonego chorobą czy niepełnosprawnością. Po krótkim przedstawieniu zarysu rozwoju eugeniki, przeanalizowano kwestię zależności pomiędzy badaniami prenatalnymi a przerywaniem ciąży. Poddano oglądowi wypowiedzi, myśli i przekonania środowisk elit naukowo-medycznych pod kątem myślenia eugenicznego; przeanalizowano dane statystyczne unaoczniające przełożenie się owego subiektywnego myślenia naukowców na zależności wyrażone w obiektywnych liczbach; wskazano czynniki, które mogą sprzyjać utrzymaniu się tego stanu rzeczy. W publikacji unaoczniono, iż w kwestii diagnostyki prenatalnej obecna rzeczywistość opiera się raczej na zasadach utylitaryzmu, które pod „patronatem” legalizmu państwowego czynią z niej narzędzie eugeniki selektywnej.

Celem artykułu jest ukazanie, że stanowisko personalistyczne może posłużyć odpowiedzią na taki stan rzeczy. Afirmując godność osoby, personalizm ukierunkowuje metody i techniki diagnostyki prenatalnej na służbę życiu.

Eugenics. Myth or Reality?

The present article is an attempt to bring into focus the situations where terminating the life of an ill or disabled individual may appear as a possibility A brief outline of the history of. eugenics is followed by an analysis of prenatal examinations and abortion. Then views, beliefs, and statements made by prominent medical scientists are discussed, and objective data in the form of relevant statistics are quoted. The article makes it clear that the character of prenatal diagnostics now is utilitarian, using law as a tool of selective eugenics. The author suggests that personalism is the right attitude, as it views methods and techniques of prenatal diagnostics through the affirmation of human dignity and. therefore serves life.

Wiele kobiet stosuje antykoncepcję hormonalną bez zapoznania się z sposobem jej działania. Tylko nieliczne studiują informacje zawarte w ulotce dołączonej do opakowania. W ulotkach tych stosunkowo mało miejsca zajmuje opis działania tych preparatów, a nawet są takie produkty na rynku polskim, które nie zawierają żadnej informacji na ten temat czyniąc ją jednocześnie niedostępną dla użytkowniczki. W artykule porównano opisy działania tych środków zawarte w ulotkach dla pacjentek głównie z danymi zawartymi w podręcznikach przeznaczonych dla studentów medycyny. Porównano ulotki dostępnych w Polsce, jak i w Wielkiej Brytanii, postaci farmaceutycznych: dwuskładnikowe i jednoskładnikowe tabletki antykoncepcyjne, plastry antykoncepcyjne, hormonalne wkładki dopochwowe i domaciczne, iniekcje progestagenne, tabletki gestagenne stosowane w antykoncepcji postkoitalnej. Wykazano, że ulotki podają niejednolite informacje o sposobie działania tych środków w zależności od rynku i od producenta, a niektóre z nich nie zawierają żadnej informacji na ten temat. Opisy działania są ogólnikowe i nieprecyzyjne, różnią się też od informacji podawanych w podręcznikach akademickich. Mechanizm działania antykoncepcji hormonalnej jest złożony i wielokierunkowy. Jednym z nich jest zmiana właściwości błony śluzowej macicy, która utrudnia lub wręcz uniemożliwia zagnieżdżenie zarodka. Zastosowanie środków o takim działaniu budzi wiele wątpliwości etycznych, a dla osób, które przyjmują, że człowiek od chwili poczęcia (zapłodnienia) jest odrębną i niepowtarzalną osobą ludzką jest wręcz niedopuszczalny. Brak lub nierzetelne zapisy w tej kwestii utrudniają dostęp do pełnej informacji, a także rodzą wątpliwości, co do intencji twórców tych zapisów.

Hormonal Contraceptives. Comparison Between Information Offered by Leaflets for Patients and Information Contained in Medical Textbooks.

Many women use hormone contraceptives not knowing how they work. Only some read the instructions attached, and more often than not the information about the mode of operation of that particular medication is not included. Both in Poland and in Great Britain the information about the action of specific pharmaceuticals (pills, patches, IUDs, progestin injections, post-coital/aborcient preparations) available from popular leaflets and from textbooks for medical student differ greatly, and the descriptions prepared for patients - if included at all - are general and inaccurate. The action of a hormonal contraception is complex and triggers various adverse side effects. Among most popular ones is changing the properties of the mucus membrane of the uterus, which can prevent the implantation of the ovum. The use of hormonal contraceptive methods is ethically dubious, and to people who claim that an embryo is a person from the moment of conception entirely out of the question. One has to feel uncomfortable about the intentions of those responsible for the lack of easily available and fair information on the subject.

Znaczącą progresję nauk medycznych, szczególnie w zakresie rozpoznawania i terapii, umożliwił rozwój diagnostyki medycznej, w tym także laboratoryjnej diagnostyki medycznej skupiającej wokół siebie grupę zawodową diagnostów laboratoryjnych. Podobnie jak w przypadku innych zawodów medycznych, koniecznym stało się opracowanie kodeksu regulującego niezwykle istotne problemy natury etycznej. Kodeks Etyki Diagnosty Laboratoryjnego wydany przez Krajową Izbę Diagnostów Laboratoryjnych bazuje na podstawowej i powszechnej normie etycznej, jaką jest dobro osoby ludzkiej, którego źródłem jest niepowtarzalność każdej osoby zmierzająca do poszanowania jej godności. Ta fundamentalna norma natrafia jednak w codziennej praktyce zawodowej na trudności często mające podstawy w zminimalizowanym kontakcie diagnosty z pacjentem. Zdecydowana większość zadań diagnosty laboratoryjnego opiera się na pracy z materiałem biologicznym pacjenta bez jego bezpośredniego udziału. Stąd dostrzeganie podmiotowego charakteru pracy prawie wyłącznie ujawnia się przez pryzmat symbolicznej laboratoryjnej probówki. Wobec takiego stanu rzeczy potrzeba nieustannego akcentowania personalnego charakteru czynności zawodowych diagnosty laboratoryjnego, podkreślanie aspektu służby człowiekowi oraz zwracania uwagi na ważne biotyczne problemy związane z laboratoryjną diagnostyką medyczną.

To See the Person Behind the Test Tube…. The Professional Ethics of a Laboratory Diagnostician.

The remarkable progress in medical sciences has largely been due to rapid development in diagnostics achieved by highly trained professional diagnosticians working in medical laboratories. This made necessary the preparation of a code that would regulate the pressing ethical problems involved. The Code of Ethics of a Laboratory Diagnostician issued by the National Chamber of Laboratory Diagnosticians is based on the fundamental and universal norm: the welfare of the human person, which results from the uniqueness of each person and calls for respect for their dignity. In everyday life, however, where the actual subject of study is not the person but the chemical material, the contact between the diagnostician and the patient hardly exists, and that is why putting this norm into practice is extremely difficult. Hence the pressing need for constant effort to regard professional activities as part of personal relationship with the patient, for emphasizing the person-to-person aspect of the tasks performed in the laboratory, and for paying careful attention to bioethical issues involved.

Procesy transformacji przyniosły nie tylko zmiany w gospodarce i systemie politycznym kraju, ale także w sferze obyczajów. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych wśród młodego pokolenia miała miejsce pewnego rodzaju rewolucja seksualna.

Celem pracy było porównanie badań dotyczących życia seksualnego studentów lubelskich uczelni w latach 1993/94 i 2008. W niniejszym opracowaniu porównano wyniki badań własnych, przeprowadzonych w drugim kwartale 2008 roku na grupie 250 studentów, z kompleksowymi badaniami przeprowadzonymi w 1993/94 roku w ramach projektu „Uczelnia promująca zdrowie”, przeprowadzonymi w grupie 2849 respondentów.

W wyniku analizy danych stwierdzono między innymi, iż odsetek respondentów po inicjacji seksualnej w 1993/94 i 2008 roku był bardzo zbliżony, jednak częstość stosowania poszczególnych metod planowania rodziny uległa wyraźnym zmianom.

Sexual Life of Lublin University Students.

The transformation in Poland brought about changes not only in politics and economy, but also in the lifestyle and morality. Late eighties and early nineties witnessed a kind of sexual revolution. The present article compares the analyses of sexual life of Lublin university students 1993/4 and 2008.The authors have also compared their own research carried out in the second trimester of 2008 on a group of 250 students with the results obtained for 1993/4 within the project “University promotes health” on a test group of 2849 respondents. It turned out that in 1993/4 and 2008 the percentages of sexually active students were very similar, but now the proportions of particular birth control methods used are different.

Artykuł w oparciu o katolicką etykę seksualną przedstawia znaczenie cnoty czystości w życiu człowieka. Można wyróżnić w nim trzy części. Pozytywny wykład dotyczący cnoty czystości dla różnych stanów, etapów życia człowieka. Następnie ukazano do czego prowadzi brak panowania nad swoim popędem seksualnym. Znajdujemy tu obraz współczesnego świata pogrążonego w hedonistycznym i utylitarystycznym podejściu do drugiego człowieka, do życia. Na końcu pokazano drogę wychowania ku czystości. Można tu wyróżnić z jednej strony trud integracji dojrzałej osobowości a zarazem łaskę Boga udzielaną tym, którzy o nią proszą. Niniejsza praca opiera się na normie personalistycznej. W dużej mierze korzystano z myśli Karola Wojtyły.

Chastity - a Value or a Relic?

The virtue of chastity is shown as viewed by catholic sexual ethics. First comes the positive impact of chastity in various stages of human life. Then the consequences of following the uncontrolled sexual drive are discussed. Hedonism and utilitarianism in human relations seem to be ruling the world today.The final part of the article outlines the way of education for chastity. The factors emphasized are the effort involved in reaching mature human integrity and the grace granted by God to those who ask for it. The article is based on the norm of personalism and draws from the teaching of Karol Wojtyła.

Autorka w artykule przedstawia zasady manipulacji językowej i omawia cały arsenał środków, którymi dysponuje manipulator, by skłonić odbiorcę komunikatu językowego do zaplanowanych przez siebie zachowań. Manipulatora nie interesuje prawda, ale wpływ na postawy czytelnika czy słuchacza. Zatem nie cofa się przed pospolitym kłamstwem, zamazywaniem rzeczywistości, przemilczaniem niewygodnych aspektów sprawy, nieuczciwą polemiką polegającą na świadomym przeinaczaniu wypowiedzi rozmówcy, zmianą znaczenia słów, używaniem – w określonych celach – wyrażeń nacechowanych emocjonalnie.

Przytaczane przez autorkę przykłady manipulacji językowej dotyczyły ich wykorzystania w dyskusji o in vitro. Autorka omawiała także frazeologię z zakresu słownictwa związanego z ciążą i aborcją, zmianą znaczeń wyrazów w zakresie środków nazywanych antykoncepcyjnymi, a wywołującymi wczesne poronienia. W zakończeniu, podkreśliła konieczność krytycznego odbioru przez adresata treści, które do niego docierają.

Some Remarks about Language Manipulation.

The article presents rules of language manipulation and lists an assortment of means applied to induce a desired behavior/attitude on the part of the receiver of a message. The manipulator is not concerned about truth, but about influencing the reader or the listener. Thus he would resort to telling blatant lies, to blurring the facts, to concealing uncomfortable aspects of the matter in hand, to deliberately twisting the meaning of his interlocutor, to using expressions that are emotionally marked, etc.

The examples quoted were taken from the now raging polemics about the in-vitro procedures. The article also discusses the vocabulary and phraseology concerning pregnancy and abortion, as well as the strategy of changing the meaning of the term ‘contraceptive’ by using it to name a preparation that induces early abortion. In conclusion the author appeals for caution in dealing with messages concerning any sensitive issues.

W debacie wokół in vitro często słyszymy: „nie róbcie tego, bo dzieci (nadliczbowe embriony) w tej procedurze giną” a niezmiernie rzadko słyszymy obronę piękna i integralności języka miłości czy obronę godności kobiet. Tymczasem początkiem tej równi pochyłej, która prowadzi do lodówek pełnych dzieci, jest rozerwanie „nierozerwalnego związku - którego człowiekowi nie wolno samowolnie zrywać, między dwojakim znaczeniem tkwiącym w stosunku małżeńskim: między oznaczaniem jedności i oznaczaniem rodzicielstwa.” (HV11). Brak pełnej obrony tego nierozerwalnego związku leżącego u sedna języka ludzkiej miłości również prowadzi do braku jednoznacznego sprzeciwu wobec propozycji prawnej legitymizacji (regulacji) dla sztucznego rozrodu oraz do niedomówień, co do konsekwencji praktycznych wynikających z troski o ludzki kształt prokreacji (np. co do zamrożonych dzieci, o których rzadko kto ma odwagę powiedzieć, że nie można ich już w żaden godziwy sposób uratować). Ochrona piękna języka miłości jest szczególnym priorytetem w pracy z małżeństwami niepłodnymi, gdyż jest ono już zagrożone, gdy mężczyzna dokonuje na sobie samogwałtu dla uzyskania nasienia, a klinicysta wchodzi w rolę inseminatora kobiety na samym początku tzw. 'leczenia'. Analiza wybranych wypowiedzi wskazuje, że warto nazywać rzeczy po imieniu i nie odmawiać sobie racji na temat tego, jak dalece propozycja sztucznego rozrodu kontrastuje z porządkiem wzajemnego oddania i wiernej, wyłącznej miłości, która jest przywilejem małżonków. Warto korzystać w pełni z bogatych zasobów nauczania dotyczącego ludzkiej seksualności, które Kościół posiada, m.in. z teologii ciała papieża Jana Pawła II, Pieśni nad Pieśniami, piśmiennictwa Prymasa Tysiąclecia oraz z Nowego Feminizmu. Dignitas Personae zaznacza, że ‘akty, dzięki którym istota ludzka przychodzi na świat, w których mężczyzna i kobieta oddają się sobie nawzajem, są odzwierciedleniem miłości trynitarnej.’ Jeśli tylko mamy odwagę dzielić się tą prawdą, staje się już rzeczą oczywistą, że tak świętej rzeczywistości nie godzi się zastępować manipulacjami technicznymi czy płynem na szkle – a warto bronić jej wyjątkowego, wyłącznego, płodnego, pełnego, czystego i w pełni ludzkiego charakteru.

The language of the Church on procreation – an analysis.

In the IVF debate we often hear: 'don't do it because little children (surplus embryos) are killed in the procedure" but very rarely do we encounter any defense of the beauty and integrality of the language of love or a defense of the woman's dignity. However, the beginning of the slippery slope which leads on to freezers full of children lies in the severing of the 'inseparable connection, established by God, which man on his own initiative may not break, between the unitive significance and the procreative significance which are both inherent to the marriage act’(HV 12). The lack of full defense for this inseparable connection at the heart of the language of human love also leads to a lack of unequivocal opposition to proposals to legally license (regulate) ARTs and to a failure to expound the full practical consequences of respecting the dignity of human procreation (eg. regarding frozen embryos, about whom few people have the courage to say that there is no licit means of saving their lives). Safeguarding the beauty of the language of human love is a priority in outreach to infertile couples as it is jeopardized at the very initial stages of ‘treatment’ when the man is asked to masturbate to produce sperm and the clinician enters the role of the woman’s inseminator. A survey of selected public statements demonstrates that it is useful to call things by their name and to be honest about the vast difference between ARTs and the order of mutual self-giving in faithful love which is the exclusive domain of married couples. It is worth drawing from the full riches of teaching on human sexuality which the Church offers including the theology of the body of John Paul II, the Song of Songs, the writings of Cardinal Wyszyński and New Feminism. Dignitas Personae (9) has reiterated that ‘acts which permit a new human being to come into existence, in which a man and a woman give themselves to each other, are a reflection of trinitarian love’. If only we reiterate this truth, it becomes clear beyond doubt that such a sacred reality ought not be substituted by technical manipulations or test-tubes and that it is worth defending its exclusive, faithful, fertile, unconditional, chaste and fully human character.

Karmienie piersią jest najstarszą metodą żywienia noworodków i niemowląt. Na przestrzeni wieków podlegało ono licznym wpływom kulturowym i religijnym. W wielu tradycjach istniały zasady dotyczące długości okresu karmienia wyłącznie piersią. Najstarsze teksty podkreślały znaczenie laktacji, jej wpływ na nawiązywanie i utrzymywanie więzi z dzieckiem. Przez wieki wierzono, że pokarm kobiecy jest optymalnym pokarmem dla ludzkiego potomstwa. Niektóre okresy przeszłości cechuje obawa o zdrowie, a wręcz życie matek karmiących, wynikająca z postrzegania laktacji jako procesu wyniszczającego i zagrażającego kobiecie. Historia żywienia niemowląt to też historia mamek – kobiet, które w ramach pracy czy obowiązków zajmowały się wykarmieniem cudzych dzieci piersią. Istniały w przeszłości okresy sprzyjające karmieniu naturalnemu oraz fascynacje kolejnymi osiągnięciami nauki i przemysłu, tworzącymi możliwość żywienia alternatywnego.

History of Breastfeeding.

Breastfeeding is the oldest form of feeding infants and babies and has always been embedded in culture and religion. Some traditions imposed strict rules on how long a child should be breastfed. The oldest texts proclaim the importance of lactation and its impact on the mother-child relation. Mother’s milk has for ages been regarded as the optimum food for human offspring, There also were periods when lactation was considered dangerous to women’s health or even life. The history of feeding babies is also the history of wet-nurses, women who breastfeed someone else’s children. Some past epochs favoured natural feeding of babies, some were fascinated by technological achievements that made alternative possibilities tempting.